रुग्णालये आणि दवाखान्यांमध्ये दररोज विविध प्रकारचा कचरा निर्माण होतो, ज्याची विल्हेवाट लावणे आवश्यक असते. तथापि, या सर्व कचऱ्यावर संस्थेमध्येच प्रक्रिया करणे शक्य नसते. काही पदार्थ खूप धोकादायक, प्रमाणापेक्षा जास्त असल्याचे ओळखले जाते किंवा त्यांना विशेष सुविधेमध्ये विशेष प्रक्रियेची आवश्यकता असते. जर ही प्रणाली योग्यरित्या चालवली गेली नाही, तर सुरक्षेची चिंता, उपकरणांचे नुकसान आणि/किंवा कायदेशीर समस्या निर्माण होऊ शकतात. उदाहरणार्थ, काही रासायनिक कचऱ्यावर सामान्यपणे प्रक्रिया करता येत नाही आणि काही औषधी कचरा सामान्यपणे नष्ट करण्यासाठी योग्य नसतो. यामुळे कर्मचाऱ्यांना कशापासून दूर राहावे हे कळेल, जेणेकरून त्यांच्याकडून कोणतीही चूक होणार नाही आणि तसेच, रुग्णालयात टाकल्या जाणाऱ्या वैद्यकीय कचऱ्यापासून लोकांना आणि पर्यावरणाला सुरक्षित ठेवण्यासही त्यांना मदत होईल. वैद्यकीय कचरा साइटवर विल्हेवाट लावण्याची व्यवस्था .

रोगजन्य कचरा: शरीरशास्त्रीय सामग्रीला विशेष हाताळणीची आवश्यकता का असते

पॅथॉलॉजिकल कचरा म्हणजे शस्त्रक्रिया, बायोप्सी किंवा शवविच्छेदनादरम्यान काढलेले मानवी ऊती, अवयव, शरीराचे भाग आणि द्रवपदार्थ. हा कचरा रुग्णालयाच्या कचऱ्याच्या प्रवाहापेक्षा पूर्णपणे वेगळा असतो. यामध्ये संसर्गजन्य घटक असू शकत असल्यामुळे आणि बहुतेक स्थानिक प्रणालींद्वारे त्याचे सुरक्षितपणे विघटन होत नसल्यामुळे, यातून अधिक धोका निर्माण होतो.

औषधनिर्माण कचरा: मुदत संपलेली आणि दूषित औषधे

औषधीय कचरा हा कचऱ्याचा एक प्रकार आहे, ज्यामध्ये औषध दुकाने, रुग्णालये आणि दवाखान्यांमध्ये आढळणारी न वापरलेली किंवा दूषित झालेली औषधे आणि मुदत संपलेली औषधे यांचा समावेश होतो. हा कचरा संसर्गजन्य कचऱ्याइतका गंभीर वाटत नसला तरी, त्यालाही सावधगिरीने हाताळणे आवश्यक आहे. यापैकी अनेक पदार्थांमध्ये अशी रसायने असू शकतात, जी जागेवरील सामान्य प्रणालींशी अनपेक्षितपणे प्रतिक्रिया करू शकतात. एक समस्या अशी आहे की, जागेवरील अनेक वैद्यकीय कचरा युनिट्स औषधी संयुगांचे पूर्णपणे विघटन करण्यासाठी तयार केलेली नसतात. पुरेशा नियंत्रणांशिवाय प्रक्रिया केल्यास, या औषधांच्या अवशेषांमध्ये रसायनांचे अंश शिल्लक राहू शकतात. जर हे अवशेष चुकून माती किंवा जलप्रणालींमध्ये टाकले गेले, तर ते धोकादायक ठरू शकते.

रासायनिक आणि किरणोत्सर्गी कचऱ्याच्या प्रवाहांचे स्पष्टीकरण

रुग्णालये आणि प्रयोगशाळांमध्ये सामान्यतः आढळणारे आणखी दोन प्रकारचे कचरा प्रवाह म्हणजे रासायनिक आणि किरणोत्सर्गी कचरा. या कचऱ्यावर तेथील प्रमाणित वैद्यकीय कचरा प्रक्रिया प्रणालीद्वारे प्रक्रिया करणे सुरक्षित नसते. हे दोन्ही सामान्य वैद्यकीय कचऱ्यापेक्षा अत्यंत भिन्न असल्यामुळे, त्यांच्यावर अतिरिक्त नियंत्रणाची आवश्यकता असते. सामान्यतः रासायनिक कचरा मानल्या जाणाऱ्या रसायनांमध्ये प्रयोगशाळेतील रसायने आणि अभिकर्मके, स्वच्छतेसाठी वापरली जाणारी रसायने, जंतुनाशके आणि न वापरलेली रसायने यांचा समावेश होतो. यापैकी बहुतेक रसायने क्षरणकारी, ज्वलनशील किंवा प्रतिक्रियाशील असतात. याचे एक प्रमुख उदाहरण म्हणजे शस्त्रक्रिया कक्षांमधील तीव्र जंतुनाशके. अशा रसायनांसाठी तयार नसलेल्या प्रक्रिया युनिटमध्ये यामुळे उपकरणांचे नुकसान होऊ शकते किंवा असुरक्षित प्रतिक्रिया घडू शकतात. काहीवेळा रसायने आणि सेंद्रिय पदार्थांचे मिश्रण शक्य असते, ज्यामुळे हानिकारक वायू बाहेर पडू शकतात.

मोठी धातूची उपकरणे: मर्यादा आणि धोके

शस्त्रक्रियेचे ट्रे, ऑर्थोपेडिक उपकरणे आणि जड स्टेनलेस स्टीलची उपकरणे यांसारखी, आरोग्यसेवेच्या नियमित वातावरणाचा भाग असलेली धातूची मोठी उपकरणे सामान्य वैद्यकीय कचऱ्याचाच एक भाग वाटू शकतात, परंतु ती जागेवरील प्रक्रिया प्रणालींमध्ये सहजपणे बसत नाहीत. समस्या केवळ संसर्गाच्या धोक्याची नाही, तर त्यांचा आकार, वजन आणि प्रक्रिया उपकरणांमधील त्यांच्या प्रतिसादाची आहे. वैद्यकीय कचरा प्रणाली सामान्यतः ड्रेसिंग्ज, प्लॅस्टिक आणि लहान तीक्ष्ण वस्तूंसारख्या मऊ वस्तूंसाठी विकसित केलेल्या असतात. धातूच्या मोठ्या वस्तूंमुळे श्रेडरला नुकसान पोहोचू शकते, आतील फिरणारे भाग अडकू शकतात किंवा श्रेडिंग प्रक्रियेचा वेग मंदावू शकतो.

जनुकीय विषारी कचरा आणि नियामक अनुपालन आवश्यकता

वैद्यकीय कचऱ्याच्या सर्वात संवेदनशील प्रकारांपैकी एक म्हणजे जनुकीय विषारी कचरा (genotoxic waste), जो रुग्णालयांमध्ये, विशेषतः कर्करोग विभागांमध्ये, संशोधन संस्थांमध्ये आणि औषधालयांच्या काही विभागांमध्ये आढळतो. यामध्ये अशी संयुगे असतात जी व्यक्तीच्या आरोग्यावर दीर्घकालीन परिणाम करू शकतात किंवा जनुकांमधील घटकांवर परिणाम करू शकतात.